Samobójstwo

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić/wykonać działania: styl – powinien mieć encyklopedyczną formę. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Samobójstwo (łac. suicidium) – akt celowego, świadomego odebrania sobie życia.

Sytuacja, w której dochodzi do samobójstwa jest trudna do określenia, zazwyczaj składa się na to szereg czynników natury psychologicznej bądź społecznej. Sytuacja ta ma cechy pewnych syndromatycznych zachowań autodestrukcyjnych.

Spis treści 1 Czynniki psychologiczne 2 Czynniki społeczne 2.1 Cechy społeczno-demograficzne samobójców 2.2 Syndrom Wertera 3 Samobójstwo w aresztach śledczych i zakładach karnych 3.1 Profile samobójców 3.1.1 Tymczasowo aresztowani przed procesem sądowym 3.1.2 Skazani 3.2 Czynniki ryzyka 3.3 Manipulacja 4 Samobójstwo dzieci i młodzieży 4.1 Sytuacja w USA 4.2 Sytuacja w Polsce 5 Podejście religijne 6 Podejście prawne 7 Podejście memetyczne 8 Statystyka 9 Aspekty kulturowe 10 Zobacz też 11 Przypisy 12 Bibliografia

[edytuj] Czynniki psychologiczne

Próba popełnienia samobójstwa jest najczęściej poprzedzona zespołem subdepresyjnym. Wiąże się to z zachowaniem pewnej zdolności do działań ruchowych. Nie wszystkie rodzaje depresji wiążą się jednak z chęcią popełnienia samobójstwa. Samobójstwo popełnia się zazwyczaj pod wpływem impulsu w pierwszej, ostrej fazie depresji albo po przejściu w fazę utajoną.

Samobójstwa popełniane w pierwszej fazie depresji pourazowej charakteryzują się zwykle brakiem planowania i są często nieskuteczne. Są to zwykle poważne próby samobójcze i nie wiążą się z próbami zwrócenia na siebie uwagi. Samobójstwa te są zazwyczaj popełnianie w przeciągu kilku tygodni po doznanym urazie psychicznym, spowodowanym zwykle przez jakieś traumatyczne przeżycie, np. wypadek, utratę zdrowia, pracy, domu, bliskiej osoby.

Inny zupełnie charakter mają samobójstwa popełnianie przez osoby w stanie manii. Stan ten cechuje się silnym, wewnętrznym odrzucaniem negatywnych uczuć, wynikających często z niemożności poradzenia sobie ze skutkami pierwotnej depresji reaktywnej. Dotyczy to zwłaszcza osób, które czują się współwinne zdarzeń, które wywołały u nich uraz psychiczny, np. utrata bliskich w wypadku samochodowym, który się samemu spowodowało. Osoby z utajoną depresją zachowują się zupełnie normalnie i mogą nawet wyglądać na zadowolone z życia. Jednocześnie odczuwają bardzo silną nienawiść do siebie samych. Osoby takie planują starannie akt samobójstwa (jego czas, miejsce i sposób). Bardzo często po pierwszym nieudanym akcie udają pełen powrót do zdrowia psychicznego, po czym, w najmniej oczekiwanym przez innych momencie, dokonują drugiej próby samobójczej. Depresja jest prawdopodobnie przyczyną ponad połowy wszystkich „skutecznych” samobójstw.

Paradoksalnie, depresja przewlekła, występująca czasami po niezaleczonym pierwszym etapie depresji reaktywnej, lub częściej w wyniku depresji środowiskowej rozwijającej się powoli, wbrew rozpowszechnionym poglądom, rzadko prowadzi do faktycznych aktów samobójstwa, choć towarzyszą jej zwykle silne myśli samobójcze i czasami pozorowane, skazane od razu na niepowodzenie próby samobójcze, nastawione raczej na zwrócenie na siebie uwagi otoczenia.

Prowadzone liczne badania wskazują, że zarówno udane jak i nieudane zamachy samobójcze podejmują jednostki wykazujące różnego rodzaju trwałe lub przejściowe zaburzenia osobowości. Zwraca się szczególnie uwagę na tzw. adolescencyjne zachowania samobójcze, które wiążą się z przejściowymi zaburzeniami osobowości wynikającymi z psychicznego i fizycznego rozwoju jednostki.

W literaturze psychologicznej dotyczącej samobójstw za najwartościowsze kryterium podziału aktów samobójczych przyjmuje się intencję zadania sobie śmierci. Dorpat i Boswell (1963) na podstawie tego kryterium wyodrębniają:

• gesty samobójcze, groźby, demonstracyjne zachowanie o niewielkim zagrożeniu śmiercią;
• próby samobójcze ambiwalentne, kiedy szansa tragicznego zakończenia jest prawdopodobna;
• „potencjalnie śmiertelne” próby, w których szansa przeżycia jest mało prawdopodobna.

Rocznie umiera na świecie około jednego miliona osób w wyniku samobójstwa, a podejmowanych jest 10 - 20 milionów prób samobójczych. Dla przykładu rocznie popełnia się następujące ilość samobójstw: Chiny około 250 000, Rosja 60 000, USA 30 000, Japonia 30 000. Najwyższe wskaźniki samobójstw mają kraje dawnego bloku wschodniego, najniższe kraje Ameryki Łacińskiej^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Czynniki społeczne

W ujęciu Durkheima samobójstwa są wynikiem dezintegracji życia społecznego i występują częściej w zbiorowościach, w których istnieją słabsze więzi społeczne. Jednym z czynników oprócz dezintegracji jest też anomia. Odsetek samobójstw spada w okresach, w których integracja wewnątrz społeczeństwa jest silniejsza, takich jak wojny czy powstania.

[edytuj] Cechy społeczno-demograficzne samobójców

Osobami, które częściej popełniają samobójstwa są mężczyźni, jednakże w różnych społeczeństwach proporcja liczby mężczyzn do liczby kobiet popełniających samobójstwo jest różna^[1]. Jedynym krajem na świecie w którym liczba samobójstw popełnionych przez kobiety jest większa od liczby samobójstw popełnionych przez mężczyzn, są Chiny^[1], dotyczy to jednak tylko rejonów wiejskich, ponieważ w miastach chińskich liczba samobójstw wśród kobiet i mężczyzn jest podobna.

W Polsce na jedną kobietę, która popełniła samobójstwo przypada 5 mężczyzn-samobójców. Najczęściej popełniane są samobójstwa w wieku 16–21 oraz 45–55 lat. Osoby rozwiedzione czy owdowiałe są też częściej samobójcami, niż osoby żyjące w związkach małżeńskich, czy osoby w stanie wolnym. W tym przypadku pierwsze próby samobójcze pojawiają się szybko, do roku od momentu owdowienia czy rozwiedzenia.

Słabsze więzi społeczne w miastach tłumaczyły przez długi czas fakt, że w miastach odsetek samobójstw jest wyższy, niż na obszarach wiejskich. Jednakże w niektórych sytuacjach proporcje są odwrotne. W Polsce od lat 90. XX w., gdyż najwięcej samobójstw występuje w małych miejscowościach — wioskach i małych miasteczkach, a najmniej w dużych miastach. Jedną z przyczyn jest rozluźnienie więzi społecznych na wsi.

[edytuj] Syndrom Wertera

Istnieje udowodniony związek pomiędzy nagłośnieniem w mass mediach faktu popełnienia samobójstwa a wzrostem liczby popełnionych samobójstw. Wzrost ten sięga średnio 1000%^[2] w przypadkach samobójstw sławnych ludzi i kilkaset procent w przypadku mniej znanych osób, wzrasta także liczba wypadków samochodowych (zwykle są to samobójstwa mające upozorować wypadek) i katastrof lotniczych^[3].

Badania potwierdzające powyższą korelację przeprowadził socjolog David Philips w 1974 na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego i nazwał ją efektem Wertera^[4], nawiązując do książki Johanna von Goethego, Cierpienia młodego Wertera i podobnego efektu masowych samobójstw mającego miejsce tuż po opublikowaniu książki w 1774 (wówczas w niektórych krajach w związku z tym faktem zakazano jej dystrybucji). Philips wyjaśniał efekt Wertera jako skrajny przykład działania jednostki zgodnie z regułą społecznego dowodu słuszności — fakt popełnienia samobójstwa przez np. sławną osobę jest wystarczającym powodem, aby niektórzy ludzie doszli do wniosku, iż odebranie sobie życia jest właściwą decyzją.

Dalsze badania, przeprowadzone na podstawie statystyk popełnionych samobójstw od 1947–1968 wykazały, że nagłośniony publicznie fakt popełnienia samobójstwa wywołał serię następnych 58 podobnych samobójstw naśladowczych^[2] w czasie do 2 miesięcy po podaniu tej wiadomości^[2] przy czym wzrost liczby samobójstw był tym większy, im więcej czasu poświęcano w mass mediach na opisywanie i informowanie o popełnionym czynie. Interesujący jest także fakt, że w przypadku nagłaśniania samobójstw, w których ginie więcej niż jedna osoba (np. wskutek morderstwa dokonanego przez samobójcę), wzrasta ilość podobnych wypadków.

Najnowsze badania wykazują, iż korelacja ta dotyczy informacji o samobójstwach podawanych zarówno w prasie jak i telewizji, a grupą najbardziej podatną na naśladowanie nagłośnionego samobójstwa są nastolatkowie i osoby podobne do samobójcy.

W świetle badań Philipsa problemem etycznym pozostaje, czy środki masowego przekazu powinny w ogóle informować o samobójstwach, gdyż oprócz potencjalnych samobójców na odebranie sobie życia decydują się także osoby które nigdy nie podjęłyby takiej decyzji. Analizy statystyczne^[2] wykazały, iż nagłaśnianie w środkach masowego przekazu faktu popełnienia samobójstwa prowadzi do stałej nadwyżki samobójstw^[2], ponieważ po początkowym gwałtownym wzroście ilości samobójstw nie zauważa się później spadku ilości samobójstw poniżej stałego poziomu dla danej populacji, który powinniśmy zaobserwować, gdyby pod wpływem wrzawy medialnej samobójstwo popełniali tylko potencjalni samobójcy. Końcowym efektem nieumiejętnej działalności informacyjnej mediów w tym zakresie, jest trwały wzrost średniego poziomu popełnianych samobójstw dla danej populacji.

Wyniki powyższych badań spowodowały wydanie w 2003 przez Światową Organizację Zdrowia raportu: „Zapobieganie samobójstwom: Poradnik dla pracowników mediów”^[5], w którym ostrzega się dziennikarzy przed skutkami informowania o samobójstwach. Światowa Organizacja Zdrowia wykazała w raporcie, iż niewłaściwe informowanie o samobójstwach przyczynia się do śmierci wielu młodych ludzi. W raporcie dowiedziono, na podstawie badań naukowych, że istotnymi czynnikami wpływającymi na powstanie „efektu Wertera” są podawane publicznie w mediach: szczegóły dotyczące okoliczności samobójstwa, fotografie zmarłych, dokładne opisy powodów oraz samego aktu odebrania sobie życia, posługiwanie się stereotypami religijnymi, przypisywanie komuś winy, oraz przede wszystkim ukazywanie samobójstwa w formie atrakcyjnej medialnie sensacji oraz jako metody rozwiązywania problemów^[5].

[edytuj] Samobójstwo w aresztach śledczych i zakładach karnych

Samobójstwo osób tymczasowo aresztowanych i skazanych na karę pozbawienia wolności w aresztach śledczych i zakładach karnych jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów wśród osób osadzonych. Wskaźnik samobójstw u osób przebywających w aresztach śledczych jest dziesięciokrotnie, a w przypadku zakładów karnych trzykrotnie wyższy niż u osób przebywających na wolności. Pod względem płci więcej samobójstwo popełniają mężczyźni co ma związek z tym, iż stanowią oni większość wśród osadzonych. Kobiety tymczasowo aresztowane lub skazane na karę pozbawienia wolności pięciokrotnie częściej podejmują nieudane próby samobójcze niż kobiety na wolności oraz dwukrotnie częściej niż osadzeni mężczyźni o analogicznych cechach. Do grupy wysokiego ryzyka należą młodociani umieszczeni w zakładach karnych dla dorosłych.

[edytuj] Profile samobójców

[edytuj] Tymczasowo aresztowani przed procesem sądowym

Osoby tymczasowo aresztowane przed procesem sądowym, które popełniają samobójstwo to najczęściej nieżonaci mężczyźni w przedziale wiekowym 20-25 lat. Jest to pierwszy konflikt z prawem dla takiej osoby i ma on najczęściej związek z substancjami psychoaktywnymi (na dodatek osoby takie w chwili aresztowania są pod wpływem owych). Samobójstwo popełniane jest najczęściej w ciągu pierwszej doby od zatrzymania.

[edytuj] Skazani

Osoby skazane, które popełniają samobójstwo to najczęściej mężczyźni w przedziale wiekowym 30-35 lat. Zostali oni skazani za przestępstwo z użyciem przemocy. Samobójstwo popełniane jest najczęściej po 4-5 latach pozbawienia wolności i ma związek z konfliktami ze współwięźniami lub funkcjonariuszami służby więziennej, rodzinnymi albo negatywnym postanowieniem sądu dotyczącym np. odrzucenia apelacji czy też odmowy zwolnienia warunkowego.

[edytuj] Czynniki ryzyka

Wspólnymi cechami dla samobójstw wśród osadzonych jest:

• przebywanie osadzonego w izolatce lub pojedynczej celi
• samobójstwo popełniane jest w momencie gdy personel aresztu/zakładu jest najmniej liczny (noc, weekend)

[edytuj] Manipulacja

Zachowania suicydalne u osób osadzonych mogą mieć związek z próbą manipulacji mającą na celu zdobycie maksymalnej kontroli nad otoczeniem w jakim się znajdują. Kontrola taka może umożliwić ucieczkę lub zagrozić zdrowiu i życiu funkcjonariuszy służby więziennej jak i współwięźniów. Innym motywem może być możliwość znalezienia się w mniej restrykcyjnych warunkach i pod mniejszą kontrolą (np. w szpitalu) co wykorzystywane jest przez osoby nie chcące lub nie potrafiące przystosować się do warunków panujących w aresztach śledczych i zakładach karnych. Wśród kobiet występowanie samookaleczenia ma głównie związek z reakcją na stres. Niekiedy zachowania suicydalne mające być próbą manipulacji otoczenia doprowadzają do niezamierzonej śmierci.

[edytuj] Samobójstwo dzieci i młodzieży

Szczególną grupą wśród osób podejmujących próby samobójcze są ludzie młodzi, u których umiejętność radzenia sobie z problemami oraz odporność na niesprzyjające czynniki zewnętrzne dopiero się kształtują. Zapobieganie próbom popełnienia samobójstwa u dzieci i młodzieży jest ważnym punktem w strategiach krajów, które włączyły się do zainicjowanego w 1999 przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization, WHO) programu SUPRE (Suicide Prevention). W Polsce owa strategia ma swój przejaw w będącym w fazie projektów (stan na 2010-03-28) Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego, który jest realizacją założeń podpisanej przez Dyrektora Regionalnego Biura WHO w Europie oraz przedstawicieli Komisji Europejskiej i Rady Europy w 2005 Deklaracji o Ochronie Zdrowia Psychicznego i Planu Działań na rzecz Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Europy. U około 90% młodych ludzi po próbie samobójczej stwierdza się zaburzenia psychiczne w tym głównie zaburzenia depresyjne i zaburzenia zachowania (same zaburzenia psychiczne stwierdzane są u około 10-20% dzieci i młodzieży). Ocena liczby samobójstw wśród dzieci i młodzieży jest trudniejsza niż w przypadku ludzie dorosłych. Statystyki są często zaniżane z powodu błędnej kwalifikacji zgonu jako niezamierzonego lub też spowodowanego wypadkiem. Kolejny problemem powodującym nierzetelność danych statystycznych jest duża rozbieżność w między definicją samego samobójstwa stosowaną przez psychiatrów a definicją podawaną przez ludzi młodych. Liczba prób samobójczych podanych w kwestionariuszach samoopisowych jest ponad 2-krotnie wyższa niż dane pochodzące z wywiadów psychiatrycznych. Jednym z wyjaśnień tego stanu rzeczy jest używanie przez dzieci i młodzież szeroko definiowanego samobójstwa usiłowanego. Liczba młodych pacjentów leczonych po próbie samobójczej nie odzwierciedla liczby prób samobójczych gdyż część z nich nie jest w ogóle odnotowywana. Wg badań około 50% dzieci i młodzieży podejmujących nieudaną próbę samobójczą szuka potem pomocy lekarskiej.

Samobójstwo stanowi jedną z pięciu najczęstszych przyczyn zgonu w grupie wiekowej 15-19 lat. Skuteczna próba samobójcza dwu-, trzykrotnie częściej podejmowana jest przez chłopców, czego powodem jest częstsze stosowanie przez nich "drastycznych metod samobójstwa" (m.in. użycie broni palnej lub materiałów wybuchowych) oraz częstsze działanie pod wpływem substancji psychoaktywnych.

Zaburzenia depresyjne częściej występują u dziewcząt, częściej jednak szukają one pomocy oraz łatwiej rozmawiać im o swoich problemach, co pomaga zapobiegać skutecznym próbom samobójczym. W niektórych krajach skuteczna próba samobójcza częściej podejmowana jest przez dziewczęta. Na całym świecie w okresie od 1990 do 2000 wzrosła liczba dziewcząt posługujących się "drastycznymi metodami samobójstwa".

[edytuj] Sytuacja w USA

W USA chłopcy popełniają udane samobójstwa 100 razy częściej niż dziewczęta (natomiast im częściej zdarzają się próby samobójcze). Około 11 % wszystkich uczniów amerykańskich high school próbuje co najmniej raz popełnić samobójstwo^[6]

[edytuj] Sytuacja w Polsce

Jeśli nie zaznaczono inaczej prezentowane dane opisują stan na rok 2007.

Wg danych opracowanych przez Główny Urząd Statystyczny (na podstawie lekarskich kart zgonów) i Komendę Główną Policji roczna liczba prób samobójczych zakończonych śmiercią w latach 2000-2005 w grupie wiekowej 10-14 lat waha się między 30-36. W grupie wiekowej 15-19 lat jest to 267–285. W latach 1991-2005 odnotowano 16 przypadków śmierci w wyniku samobójstwa u dzieci w wieku 7-9 lat. Samobójstwo jest drugą przyczyną zgonu w grupie wiekowej 7-19 lat. Liczba nieudanych prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży jest co najmniej 15-krotnie wyższa niż liczba prób udanych przy czym 2-krotnie częściej próby nieudane podejmują dziewczynki, 75% prób udanych podejmowanych jest przez chłopców. Roczną liczbę prób samobójczych wśród uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich szacuje się na 4-5 tysięcy co stanowi około 5% w skali wszystkich grup wiekowych. Prawie połowa młodych ludzi leczonych psychiatrycznie wykazuje zachowania samobójcze.

Wyniki ankiety przeprowadzonych w 2001 wśród uczniów łódzkich szkół ponadpodstawowych wykazują, iż myśli samobójcze wystąpiły u 1/3 tamtejszych uczniów. Próbę samobójczą potwierdzało 7% badanych. Młodzież z myślami suicydalnymi o wiele częściej wykazywała fakt leczenia psychiatrycznego.

[edytuj] Podejście religijne

W katolicyzmie samobójstwo jest grzechem, przez wieki uznawanym za grzech śmiertelny — skazujący samobójcę na wieczne potępienie. W świetle współczesnej nauki Kościoła samobójcy mogą osiągnąć zbawienie, jeżeli samobójstwo jest wynikiem działania diabła, silnego stresu, poświęcenia, depresji lub innego zaburzenia czynności psychicznych. W takiej sytuacji może w ogóle nie dojść do popełnienia grzechu śmiertelnego (grzech śmiertelny to grzech, który dotyczy materii poważnej i który nadto został popełniony z pełną świadomością i całkowitą zgodą). Kościół uznaje, że życie ludzkie nie jest własnością człowieka i nie on, ale Bóg powinien decydować o jego zakończeniu: „Nie powinno się tracić nadziei dotyczącej wiecznego zbawienia osób, które odebrały sobie życie. Bóg, w sobie wiadomy sposób może dać im możliwość zbawiennego żalu. Kościół modli się za ludzi, którzy odebrali sobie życie.” (Katechizm Kościoła Katolickiego).

Talmud również zawiera potępienie samobójcy i zakazuje rytualnego pochówku takiej osoby. Muzułmanie uważają, że człowiek umiera wtedy, gdy wezwie go do siebie Bóg: tym samym nie wolno przyspieszać tego momentu.

W XVII wieku istniały sekty wokół Kościoła prawosławnego, których członkowie popełniali masowe samobójstwa lub dokonywali ciężkich samookaleczeń (raskolnicy, skopcy). Ich działania były surowo potępiane przez Kościół prawosławny.

[edytuj] Podejście prawne

Historycznie i w różnych kulturach zmieniało się podejście prawne do samobójstwa. W okresie średniowiecza i późniejszym w licznych europejskich systemach prawnych próba samobójstwa była karana śmiercią, zadawaną często w męczarniach. Wpływ na to miało niewątpliwie uznanie samobójstwa przez chrześcijaństwo za grzech ciężki. W przypadku udanych prób samobójstwa symboliczną „karę” wykonywano niekiedy na zwłokach. Z drugiej strony w innych kulturach, jak w feudalnej Japonii, samobójstwo było honorowym rodzajem śmierci (seppuku).

We współczesnych systemach prawnych samobójca nie podlega karze za próbę samobójczą. W polskim prawie nigdy nie uznawano samobójstwa za czyn zabroniony, nie jest czynem zabronionym również próba samobójcza.

Ponieważ jednak samobójstwo jest czynem społecznie niepożądanym, przestępstwem jest nakłanianie do samobójstwa lub udzielenie pomocy w popełnieniu samobójstwa przez inną osobę, nawet na jej życzenie. Ten typ przestępstwa przewiduje przepis art. 151 Kodeksu karnego, który stanowi: „kto namową lub przez udzielenie pomocy doprowadza człowieka do targnięcia się na własne życie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”.

Podobnie jak artykuł 151 k.k. problematykę samobójstw reguluje art. 207 kodeksu. W § 3 przewidziano karę pozbawienia wolności dla sprawcy, którego ofiara (osoba najbliższa lub nad inna osoba pozostająca w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo małoletni lub osoba nieporadna ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny), w wyniku znęcania się psychicznego lub fizycznego dokonuje targnięcia się na własne życie. Analogiczny przepis znajduje się w części wojskowej kodeksu.

Przepisy kodeksu cywilnego wyłączają możliwość wypłaty odszkodowania za śmierć osoby, która targnęła się na własne życie, przez 2 lata od zawarcia umowy ubezpieczenia.

[edytuj] Podejście memetyczne

W memetyce samobójstwo tłumaczone jest „sprzecznością interesów” replikatorów biologicznych (genów) i kulturowych (memów). Jednostka popełniająca samobójstwo nie może w dalszej mierze przekazywać swoich genów. Czasami tłumaczyć można to poświęcaniem się dla innych, spokrewnionych jednostek, jednak czasami zachowanie takie jest bezcelowe.

Tłumaczone jest to tym, że mempleksy odpowiedzialne za samobójstwa działają na korzyść swego własnego powielania, choć nie jest to korzystne dla genotypu jednostki, który ulega zniszczeniu. W ten sposób tłumaczone są pewne zachowania samobójcze, przyciągające uwagę mediów (np. skoki z wieżowców), ponieważ pewne memy samobójstwa mogą tą drogą replikować się dalej. Osoby, które zainfekowane są silnie memami samobójstwa, stanowią przykład memoidów, jednostek, dla których nie jest istotne ich własne przetrwanie i troska o własne potomstwo.

[edytuj] Statystyka

Najwięcej aktów samobójczych popełniają ludzie w wieku 16–21 lat. Drugim niebezpiecznym okresem jest wiek 45–55 lat. Wbrew rozpowszechnionym sądom samobójstwa w Polsce (oraz w większości innych państw świata) częściej popełniają mężczyźni niż kobiety, we wszystkich grupach wiekowych. Zarówno w pierwszej (16–21 lat) jak i w drugiej grupie wiekowej (45–55 lat) mężczyźni mają zdecydowaną przewagę.

[edytuj] Aspekty kulturowe

W niektórych kulturach występuje też zjawisko popełniania samobójstwa z powodów honorowych (zobacz: seppuku). W dawnych Chinach popełniało się samobójstwo z zemsty. W niektórych sektach dochodzi do zbiorowych samobójstw, np. w ruchu Świątynia Ludu. W takich organizacjach samobójstwo ma być najlepszą drogą ku zjednoczeniu się z bóstwem.

[edytuj] Zobacz też

• eutanazja, ortotanazja, śmierć, tanatologia, samobójstwo rozszerzone, werteryzm,
• kamikaze, seppuku.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Erwin Ringel, Kazimierz Imieliński: Gdy życie traci sens : rozważania o samobójstwie. Szczecin: Glob, 1987. ISBN 8370071317. 
• Andrzej Wąsek: Prawnokarna problematyka samobójstwa. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1982. ISBN 8321901247. 
• Światowa Organizacja Zdrowia: Zapobieganie samobójstwom : poradnik dla funkcjonariuszy służby więziennej. Polskie Towarzystwo Suicydologiczne. Genewa ; Warszawa: Folia, 2003. ISBN 8391877701. [dostęp 2010-03-28]. 
• Światowa Organizacja Zdrowia: Zapobieganie samobójstwom : poradnik dla nauczycieli i innych pracowników szkoły. Polskie Towarzystwo Suicydologiczne. Warszawa: Fraszka Edukacyjna : Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2007. ISBN 9788388839498. [dostęp 2010-03-28].